ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ
ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Α ΕΛΜΕ ΑΘΗΝΑΣ
Το
παρακάτω κείμενο είναι εισήγηση του Γιάννη Μπουγιούκα, μέλους του δσ της Α΄
ΕΛΜΕ Αθήνας και μέλους της Αγωνιστικής Παρέμβασης της Α΄ ΕΛΜΕ Αθήνας, στην
εκδήλωση του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του Μουσικού σχολείου στις 14
Μαρτίου 2026, με θέμα: Διεθνές και Εθνικό Απολυτήριο. Εντατικοποίηση και
ανισότητα στο Δημόσιο Λύκειο.
Για
το IB
Τις τελευταίες
δεκαετίες στη Δημόσια Εκπαίδευση επιχειρείται μια νεοφιλελεύθερη τομή ταυτοτικού τύπου που, για
να εδραιωθεί έχει ανάγκη α) θεσμικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, β) ιδεοληπτικές
προπαγανδιστικές τακτικές διαμόρφωσης
της κοινής γνώμης και γ) διαρθρωτικές παρεμβάσεις. Με πρόγραμμα, απόλυτη
συνέπεια και καταιγιστικό ρυθμό η κυβέρνηση
υιοθετεί ως μέσο διεκπεραίωσης όλα τα παραπάνω ώστε να προωθήσει μία
αντιδραστική, νεοφιλελεύθερη και ταξική
μεταρρύθμιση με προφανή στόχο – στον
οποίο άλλωστε ομνύει - την ιδιωτικοποίηση της Δημόσιας Εκπαίδευσης και της
μετατροπής της σε κερδοφόρο αγορά χρηματιστηρίου.
Α. Για την επίτευξη του στόχου αυτού βάλλονται
σήμερα οι τρεις πυλώνες της εκπαιδευτικής κοινότητας: εκπαιδευτικοί, μαθητές –
μαθήτριες και γονείς- κηδεμόνες.
Προς
την κατεύθυνση αυτή ξεδιπλώνεται ένα πλούσιο ρεπερτόριο ακραίας νεοφιλελεύθερης
αναδιάρθρωσης με στόχευση καταρχήν τους εκπαιδευτικούς: ατομική αξιολόγηση, εξωτερική αξιολόγηση
σχολικής μονάδας, αυστηροποίηση στο πειθαρχικό δίκαιο δημοσίων υπαλλήλων,
πειθαρχικός έλεγχος, διοικητικός αυταρχισμός. Παράλληλα εκτρέφεται και
ενδυναμώνεται το τέρας του κοινωνικού
αυτοματισμού εναντίον των εκπαιδευτικών. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η
εργασιακή επισφάλεια και οι πολλών ταχυτήτων πλέον εργασιακές σχέσεις στην
εκπαίδευση που εντείνουν την αίσθηση ότι οι εκπαιδευτικοί είναι αναλώσιμοι. Όλα τα παραπάνω συνέχουν ένα δίκτυο εκφοβισμού
και έμμεσου ή άμεσου εκβιαστικού στρεσογόνου εργασιακού περιβάλλοντος για τους
εκπαιδευτικούς, των οποίων η στοχοποίηση και εξουθένωση είναι το κλειδί για να
καμφθούν οι αντιστάσεις του κλάδου.
Παράλληλα, οι μαθήτριες
– μαθητές βιώνουν ένα ολοένα και πιο ανταγωνιστικό εκπαιδευτικό σύστημα. Σταδιακά
ολοκληρώνεται ένας μηχανισμός εντατικοποίησης σε όλες τις βαθμίδες της
εκπαίδευσης όπως συμβαίνει με την ενίσχυση του εξετασιοκεντρικού σχολικού
corpus (βλέπε Εθνικό απολυτήριο) ή στήνονται εμπόδια στην πρόσβαση στην
Τριτοβάθμια Δημόσια Εκπαίδευση με την καθιέρωση της ελάχιστης βάσης. Παράλληλα η
υποχρηματοδότηση, η προχειρότητα στα προγράμματα σπουδών, η αποδυνάμωση της
επιστημονικής πανεπιστημιακής έρευνας υποβαθμίζει το επίπεδο και το περιεχόμενο
της παιδείας. Η σταθερή αύξηση πρότυπων σχολείων, η σκανδαλώδης παραχώρηση
δημόσιων σχολείων στο Ίδρυμα «Ωνάσης» (Ωνάσεια σχολεία), η πολυτυπία σχολείων εις βάρος της τοπικής κοινωνίας και
της συνεκτικότητας της γειτονιάς, δημιουργεί τα απαραίτητα στηρίγματα της
ταξικής διάκρισης που αναζητά εμμονικά η «αριστεία» Το αποτέλεσμα είναι ότι η
νέα γενιά βρίσκεται εγκλωβισμένη σε ένα πλέγμα συνεχών και εντατικών
αξιολογήσεων, βιώνει από πολύ νωρίς την απόρριψη που εγκυμονεί η σχολική
αποτυχία και εξουθενώνεται σε ένα κυνήγι προσόντων, ακαδημαϊκών τίτλων και δεξιοτήτων, μαθαίνοντας από νωρίς ότι η
ευτυχία ορίζεται από το παιχνίδι του σκληρού ανταγωνισμού. Έτσι το σύστημα
προσδοκά ότι (η νέα γενιά) θα μετατραπεί σε πρόθυμη κρίσιμη μάζα που θα
αποδέχεται τις κυβερνητικές επιταγές.
Από την άλλη μεριά οι
γονείς – κηδεμόνες, βιώνοντας μία έτσι κι αλλιώς σκληρή λιτότητα αγωνίζονται να
εξασφαλίσουν τις καλύτερες δυνατές συνθήκες για τη μόρφωση των παιδιών ώστε να
υπάρχει η δίοδος της επαγγελματικής και οικονομικής ανόδου. Παρακολουθώντας το
ιλουστρασιόν αφήγημα των κυβερνώντων για την αντιδραστική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, προσπαθούν να αξιολογήσουν και να
αποκωδικοποιήσουν τα όσα συμβαίνουν στην εκπαιδευτική πραγματικότητα. Η επικοινωνιακή
«καταιγίδα» της κυβέρνησης, το έλλειμμα ουσιαστικής ενημέρωσης σε συνδυασμό με
τη συνεχή υποβάθμιση των δημόσιων σχολείων και την ελλιπή κρατική
χρηματοδότηση, έχει ως αποτέλεσμα οι γονείς να μπαίνουν σε διλήμματα δύσκολων
επιλογών και να αμφιβάλλουν για τη δημόσια εκπαίδευση.
Β.
Η κυβερνητική επιλογή για εισαγωγή του Διεθνούς απολυτηρίου σε συγκεκριμένα δημόσια
σχολεία, συγκεντρώνει όλες τις παραπάνω παραμέτρους και η ανάλυση που ακολουθεί
εστιάζει στην αποδόμηση ενός κυρίαρχου
πολιτικού, μιντιακού και επιχειρηματικού λόμπι που εμμένει στην καθιέρωση
του (ΙΒ).
O οργανισμός International Baccalaureate Organisation (IBO), εδρεύει στη Γενεύη. Το International Baccalaureate (IB)
Diploma Programme (DP) είναι το Διεθνές Απολυτήριο το οποίο χορηγεί ο
Οργανισμός Διεθνούς Απολυτηρίου και
είναι ένα από τα τέσσερα
προγράμματα του οργανισμού και απευθύνεται σε μαθητές της Β΄ και της Γ΄ Λυκείου.
Στην Ελλάδα η πρόβλεψη
για την λειτουργία του προγράμματος ισχύει από το 1995, αλλά μέχρι σήμερα
εφαρμοζόταν μόνο στην ιδιωτική εκπαίδευση.
Από
το σχολικό έτος 2026-2027 δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες
συγκεκριμένων δημόσιων σχολείων να παρακολουθήσουν το διετές πρόγραμμα (δηλαδή
στην Β και Γ Λυκείου) για την απόκτηση του
Διπλώματος του Διεθνούς
Απολυτηρίου (International Baccalaureate Diploma Programme – IB DP). Το
Διεθνές Απολυτήριο αναγνωρίζεται ως ισότιμο και αντίστοιχο με το απολυτήριο των
Γενικών Λυκείων (ΓΕΛ).
{Διατάξεις για τη
λειτουργία τμημάτων Διεθνούς Απολυτηρίου (International Baccalaureate – IB) σε
δημόσιες και ιδιωτικές σχολικές μονάδες περιλαμβάνει το Σχέδιο Νόμου για την
ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών. Οι σχετικές ρυθμίσεις
περιλαμβάνονται στα άρθρα 75 έως 78, με τα οποία τροποποιείται ο ν. 2327/1995
και εισάγονται νέα άρθρα (10Α, 10Β και 10Γ), που καθορίζουν το πλαίσιο
λειτουργίας, εγγραφής, στελέχωσης και χρηματοδότησης των τμημάτων IB.}
Τα (13) δημόσια σχολεία στα οποία θα εφαρμοστεί
είναι τα ακόλουθα:
1. ΠΡΟΤΥΠΟ
ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΡΒΑΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ
1.
ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓ. ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ
2.
ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ
ΣΜΥΡΝΗΣ
3.
ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ
4.
ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ
5.
ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΙΩΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ
ΠΕΙΡΑΙΑ
6.
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΕΡΑΚΑ ΜΕ
ΛΥΚΕΙΑΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ
7.
ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ
8.
ΜΟΥΣΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΒΟΛΟΥ ΜΕ ΛΥΚΕΙΑΚΕΣ
ΤΑΞΕΙΣ
9.
1ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ -
ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ
10.
ΜΟΥΣΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕ
ΛΥΚΕΙΑΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ
11.
ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
12.
ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
Γ. Τι εξυπηρετεί η
εισαγωγή του IB
στο ελληνικό σχολείο;
Η στόχευση της κυβέρνησης.
Στην
πραγματικότητα πρόκειται για την πιο ευθεία διχοτόμηση σε επίπεδο δομής και
λειτουργίας του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Συγκεκριμένα, μέσα στα
επιλεγμένα σχολεία θα λειτουργούν δύο προγράμματα στη Β και Γ Λυκείου: το
ελληνικό πρόγραμμα που ακολουθεί την ελληνική εκπαιδευτική νομοθεσία και το
πρόγραμμα IB
που είναι διαφορετικό πρόγραμμα μάθησης και αξιολόγησης, βασισμένο στις αρχές
του Οργανισμού (International Baccalaureate Organisation) (IBO).
Αυτή
λοιπόν η εξέλιξη προκαλεί εύλογα το ερώτημα: τι εξυπηρετεί η προοπτική
λειτουργίας δύο παράλληλων προγραμμάτων στο ίδιο σχολείο στις δύο τελευταίες
τάξεις; Ποια αναγκαιότητα έρχεται να υπηρετήσει; Ποια η διαφορά με το ελληνικό απολυτήριο;
Ας
εξετάσουμε συγκριτικά τις δυνατότητες που δίνει το ελληνικό και το διεθνές
απολυτήριο για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι όλα τα πανεπιστήμια
του εξωτερικού αναγνωρίζουν ισότιμα το απολυτήριο του ελληνικού σχολείου και το
μόνο επιπλέον στοιχείο που θα ζητήσουν για την εγγραφή, είναι ένα δίπλωμα
πιστοποίησης γνώσης της αγγλικής γλώσσας ή ανάλογα με το πανεπιστήμιο πιθανό
είναι να ζητήσουν εξετάσεις στη γλώσσα.
Από την άλλη μεριά ο κάτοχος του διεθνούς απολυτηρίου εξασφαλίζει, ότι
εάν θελήσει να σπουδάσει σε ένα πανεπιστήμιο του εξωτερικού, δεν χρειάζεται να
δώσει εξετάσεις για τη γλώσσα ή να προσκομίσει κάποιο άλλο δίπλωμα γνώσης της
αγγλικής γλώσσας. Φυσικά το δικαίωμα εγγραφής στα ιδιωτικά πανεπιστήμια το έχουν οι κάτοχοι διεθνών απολυτήριων τίτλων Δ.Ε. που
χορηγούνται από σχολεία της ημεδαπής ή της αλλοδαπής (ν.5094/24 είναι ήδη
θεσμοθετημένο) Άρα υπάρχει σίγουρη σύνδεση με ιδιωτικά πανεπιστήμια.
Αυτό
φαίνεται ως ένα ξεχωριστό ατού σε μία πρώτη ανάγνωση. Ωστόσο σε μία κοινωνία
όπως η ελληνική, που τα παιδιά κατά μέσο όρο μέχρι την ηλικία των 16 ετών έχουν
ολοκληρώσει υψηλό κύκλο σπουδών στην αγγλική γλώσσα κι έχουν αποκτήσει δίπλωμα
από πιστοποιημένα ιδρύματα, το παραπάνω πλεονέκτημα δεν είναι και τόσο
ξεχωριστό.
Επίσης
αξίζει να τονιστεί ότι το διεθνές απολυτήριο δεν εξαιρείται από απαιτήσεις που
μπορεί να έχει θέσει ένα πανεπιστήμιο για την εγγραφή σε αυτό. Αν έχει τεθεί
για παράδειγμα προϋπόθεση η αναλυτική βαθμολογία σε συγκεκριμένα μαθήματα ή συγκεκριμένο
όριο βαθμολογίας αυτή θα είναι μία προϋπόθεση και για τον κάτοχο του IB. Επομένως IB δεν σημαίνει πάντα και αυτόματα
εισαγωγή στην τριτοβάθμια.
Αν
υπάρχει μία διαφορά που ενδιαφέρει την ελληνική πραγματικότητα είναι ότι με τον
τίτλο του IB μέχρι
στιγμής δεν επιτρέπεται η είσοδος στο ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο. Η
είσοδος στο ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο έχει ως βασική προϋπόθεση το ελληνικό
απολυτήριο και τις εισαγωγικές εξετάσεις (π.χ. πανελλήνιες). Η ίδρυση των ιδιωτικών πανεπιστημιακών
ιδρυμάτων στην Ελλάδα, κατά παράβαση του Συντάγματος, και η έναρξη του
ψευδεπίγραφου διαλόγου για το εθνικό απολυτήριο φωτίζονται από τη θεωρία των
συγκοινωνούντων δοχείων: για να είναι ελκυστικό για τους Έλληνες μαθητές το IB πρέπει να δίνει τη δυνατότητα
εισαγωγής στο ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο.
Αυτό,
σε συνδυασμό με την πίεση που ασκεί στα δημόσια πανεπιστήμια η ελάχιστη βάση ως
προς τους εισακτέους και ως προς τον αριθμό των θέσεων που μένουν κενές μέσω
των Πανελλαδικών, θα λειτουργήσει ως δούρειος ίππος για να δοθεί στους κατόχους IB η δυνατότητα εισαγωγής στα δημόσια
πανεπιστήμια χωρίς τις πανελλαδικές εξετάσεις.
Το
στοιχείο αυτό είναι μία πρώτη απάντηση για τη στόχευση της κυβέρνησης: το IB δεν μπαίνει στη δημόσια εκπαίδευση ως προσφορά στη
μέση ελληνική οικογένεια όπως διαφημίζεται προπαγανδιστικά, αλλά ως άλλοθι ώστε
να διεκδικήσουν τα ιδιωτικά σχολεία και συμφέροντα, μέσα από το παιχνίδι των
εντυπώσεων, της νομολογίας και των αλλαγών
στον τρόπο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (εθνικό απολυτήριο)
πίτα από δημόσιο πανεπιστήμιο.
Κάτω
από αυτό το πλαίσιο ανάλυσης η δήλωση του πρώην υπουργού παιδείας (αρχές 12ου
2024, Πιερρακάκης) σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ ΜΠΕ ότι: «Με την εισαγωγή του Διεθνούς Απολυτηρίου, το υπουργείο Παιδείας δίνει
μία ακόμη δυνατότητα – μία ακόμη επιλογή στους υποψήφιους εισαγωγής στην
τριτοβάθμια εκπαίδευση» είναι άλλη μία προσπάθεια να παρουσιαστεί από την
κυβέρνηση η νεοφιλελεύθερη επιδρομή ως φιλολαϊκή προσφορά.
Δ. Είναι αλήθεια προς
όφελος των λαϊκών στρωμάτων το IΒ
στο δημόσιο σχολείο;
Ας
εξετάσουμε πόσο φιλολαϊκή μπορεί αν είναι η εισαγωγή του IB στο δημόσιο σχολείο. Το ζήτημα που
τίθεται ξεκάθαρα είναι η οικονομική πλευρά. Τα προγράμματα IB είναι πανάκριβα. Στα ιδιωτικά
σχολεία τα δίδακτρα υπολογίζονται από
8.000 έως 15.000 ευρώ. Στα δημόσια σχολεία το υπέρογκο κόστος
του προγράμματος (λειτουργία - συνδρομή, βιβλία - προμήθεια με διαδικασία
ανάλογη των ξενόγλωσσων από ελεύθερο εμπόριο, εξέταστρα μαθητών) συν το
επιμίσθιο των εκπαιδευτικών και τις επιμορφώσεις τους, θα το αναλάβει η Πολιτεία.
Ωστόσο
πως είναι δυνατόν σε μία χώρα που οι δαπάνες για την παιδεία βρίσκονται στις
τελευταίες θέσεις στην Ευρώπη αλλά και παγκόσμια, η υποχρηματοδότηση έχει
χτυπήσει
κόκκινο, οι κτιριακές υποδομές καταρρέουν, το υπουργείο παιδείας να επιλέγει να
χρηματοδοτήσει ένα τόσο ακριβό πρόγραμμα, το οποίο όπως ήδη αναλύσαμε δεν
προσφέρει συγκριτικά και πολλά παραπάνω από τα εθνικά απολυτήρια;
Για
να στηριχτεί η λειτουργία του IB
σίγουρο είναι ότι θα μεταφερθούν πόροι και χρήματα από τα προβλεπόμενα για τα
δημόσια ΓΕΛ και ΕΠΑ.Λ. Με άλλα λόγια εγκαταστάσεις, εργαστήρια, χρηματοδότηση
αλλά και προσωπικό θα κατευθυνθούν στη νέα αυτή δομή.
Αλήθεια
πόσο φιλολαϊκή και υπέρ του αποδυναμωμένου
ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι αυτή η προοπτική; Πόσο υποκριτική
είναι η στάση της κυβέρνησης που αντί να εξοικονομεί πόρους για τη δημόσια
εκπαίδευση για την οποία υποτίθεται ότι ενδιαφέρεται, αποφασίζει κατασπατάληση εθνικών πόρων για να πληρώνει
έναν εκπαιδευτικό Οργανισμό που λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια;
Τέλος, υπάρχει ακόμη
ένας προβληματισμός. Το 2009 η διαρροή των θεμάτων του διαγωνισμού για το
International Baccalaureate (IB) σε έλληνες μαθητές και μαθήτριες ήταν ένα
σκάνδαλο τεράστιο για τα εκπαιδευτήρια «Νέα Γενιά-Ζηρίδη» αλλά και για το κύρος
του Οργανισμού (International
Baccalaureate Organisation). Ερωτήματα προκύπτουν πολλά: με ποιο τρόπο θα
διασφαλιστεί ότι οι εξετάσεις θα είναι αδιάβλητες; με ποιο τρόπο θα επιτευχθεί
η ισοτιμία μεταξύ των υποψηφίων δύο ταχυτήτων;
Ε. Αναγκαία η παρέμβαση
της εκπαιδευτικής κοινότητας.
Εγείρονται
λοιπόν πολλές ενστάσεις σε σχέση με το ΙΒ στο δημόσιο σχολείο, όπως το ζήτημα
της πολυτυπίας, των πολλών ταχυτήτων ακόμα και μέσα στο ίδιο σχολείο, των
ανισοτήτων. Το ΙΒ λειτουργεί στην κατεύθυνση της κατηγοριοποίησης σχολείων και
μαθητών με καθαρά κοινωνικο-οικονομικά κριτήρια. Φυσικά το ζήτημα είναι
ευρύτερο. Είναι η ιδιωτικοποίηση και η εμπορευματοποίηση του σχολείου. Είναι το
σχολείο που απαξιώνει οικονομικά, επαγγελματικά και επιστημονικά τον
εκπαιδευτικό. Είναι το σχολείο που απομακρύνεται από τις πραγματικές μορφωτικές
ανάγκες των μαθητών, της πίεσης για επιδόσεις και για μετρήσιμα αποτελέσματα.
Είναι το σχολείο της μετατροπής της γνώσης σε μηχανισμό ανταγωνισμού και
αποκλεισμού.
Και
εδώ, πάνω σε αυτά τα θέματα, εκπαιδευτικοί, μαθητές και
γονείς έχουμε ευθύνη να παρέμβουμε.
%20(1)%20(1)%20%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%BF.jpg)
